Buurgemeenschap

Een buurgemeenschap is een project centraal wonen dat – naast de interne woondoelstelling – ook een tweede, meer extern gerichte doelstelling heeft: sociaal contact en onderling dienstbetoon.

De woningen of appartementen binnen het project kunnen verspreid staan binnen een bepaalde straal. Verder heeft iedere buurgemeenschap een eigen buurtkamer of ontmoetingsruimte ter stimulatie van sociale interactie in de woonomgeving. Ieder project staat onder begeleiding van een ‘coach’. Zijn of haar doel is het activeren en coachen van bewoners die hun ideeën gaan uitvoeren, om de leefbaarheid en sociale cohesie in de wijk te verbeteren.

De bewoners van de buurgemeenschap wonen niet in één gebouw, maar ontmoeten elkaar wel regelmatig. Gemeenschappelijke activiteiten kunnen gericht zijn op ontmoeting, maar bijvoorbeeld ook op gezamenlijke inkoop van woon-service diensten zoals boodschappen en maaltijden. De bewoners ondernemen niet enkel samen activiteiten, maar ze kijken ook naar elkaar om. Ze kennen hun buren, weten hoe het met hen gaat, signaleren bijzonderheden en geven dit, indien nodig, door.

De woningen in het project worden toegewezen op basis van leeftijd en leeftijd. Zo ontstaat er een heterogene gemeenschap gecreëerd waarin jong en oud kunnen profiteren van elkaars deskundigheden en kwaliteiten, met als doel de kwaliteit van leven en deelname aan de samenleving vergroten. Senioren worden bijvoorbeeld minder afhankelijk van formele zorg en kunnen langer in hun thuissituatie blijven wonen.

Vooraleer nieuwe bewoners worden toegelaten tekenen ze een buurovereenkomst. In die overeenkomst wordt omschreven hoe bewoners met elkaar willen leven in hun buurt en dat iedere bewoner zich een aantal uren per week zal inzetten voor de buurt. Iedereen heeft talenten, het is de bedoeling ze in te zetten en te ontwikkelen in de directe omgeving. Zo ontstaat er op informele wijze al vrij veel onderlinge burenhulp.

In verband met de snelle vergrijzing van sommige regio’s in Nederland worden er concepten ontwikkeld waarin een aantal mantelzorgwoningen geclusterd zijn. Zo ontstaan een soort mantelzorggemeenschap. Een mantelzorg-buurgemeenschap is een buurgemeenschap waar mantelzorg ontvangen en mantelzorg verlenen het centrale thema is. Bewoners kiezen er bewust voor een deel van hun vrije tijd in te zetten om buren mantelzorg te verlenen én mantelzorgvragers weten dat zij, dankzij die steun van buren, langer in hun eigen woning kunnen blijven wonen.

Een enkele keer maakt dat cluster onderdeel uit van een bredere buurgemeenschap, waardoor ook bestaande woningen in de buurt kunnen meeprofiteren van de service die door de mantelzorggemeenschap wordt georganiseerd.

Bekende initiatieven in Nederland omtrent Buurgemeenschappen zijn:

Mijn Trefpunt > Mijn Trefpunt is een merknaam van LaCoTa. Ze willen een overkoepeling zijn van buurgemeenschappen en van plaatselijke coöperaties die zich mede richten op “omzien naar elkaar”. Mijn Trefpunt is voortgekomen uit over tussen het NIGZ en het Kenniscentrum Anders, Actief en Duurzaam wonen. Zij zien buurgemeenschappen als een vorm van gemeenschappelijk wonen en stellen 50-plussers in de gelegenheid hun sociale netwerk uit te breiden. Deelnemers kunnen buurgemeenschappen organiseren en binnen buurgemeenschappen omzien naar elkaar.